Heritage Auctions Europe haalt regelmatig de lokale en landelijke media met leuk, bijzondere en speciale verzamelobjecten. Van bijzondere misslag tot recordprijzen, van vervalsingen tot taxatiedagen.

VOC MUNTJE BRENGT VERMOGEN OP.

Bij de veiling van Heritage Auctions Europe (voormalig MPO) te IJsselstein werd vanmiddag een gouden VOC munt verkocht voor € 196.800,- het hoogste bedrag ooit voor een munt betaald in Nederland. Het gaat hierbij om een West-Friese VOC Ducaton uit 1728, ook wel zilveren rijder genoemd vanwege de ridder te paard op de keerzijde. Deze munten zijn normaalgesproken van zilver maar het vanmiddag geveilde exemplaar betreft een proefslag geslagen in goud. VOC munten werden destijds geslagen in de Nederlandse munthuizen in Holland (Dordrecht), Utrecht (Utrecht), Zeeland (Middelburg), Gelderland (Harderwijk), Overijssel (Kampen) en West-Friesland (Hoorn) en vervolgens geëxporteerd naar voormalig Nederlands Indië. Gouden exemplaren konden op bestelling gemaakt worden voor rijke verzamelaars of hoogwaardigheidsbekleders maar zijn buitengewoon zeldzaam. 

De munt werd begin dit jaar ontdekt in een sieradenkistje bij een boedelopruiming in de Bilt (Utrecht). De opbrengst is voor de familie een volslagen verrassing.

Omschrijving van de munt:

VOC Ducaton 1728 mmt. Knol - PROEFSLAG in GOUD op het gewicht van 11 dukaten - 38,63 gram – (Scholten 52 = UNICUM / Fb. – / KM 130.1a) - Vz. Ruiter naar links boven West-Fries wapen – omschrift: MON: FOED: BELG: PRO: WESTF: IN USUM SOCIET: IND: ORIENT. (muntmeesterteken ‘knol’ gebruikt door de West-Friese muntmeester J. Knol (1715-1741 ) / Kz. Generaliteitswapen tussen 2 leeuwen waaronder VOC-monogram – omschrift: CONCORDIA RES PARVAE CRESCUNT. 1728. - UNC, in NGC-slab MS61

VOC Ducatons (of Zilveren Rijders) zijn zeer zeldzaam en buitengewoon geliefd bij verzamelaars vanuit de gehele wereld, zeker wanneer ze de status ongecirculeerd  bereiken. Gouden afslagen van Zilveren Rijders behoren zonder twijfel tot de buitencatagorie, waarbij het indrukwekkende 18e-eeuwse design en de extreme zeldzaamheid de prijzen tot grote hoogte hebben opgedreven. Een VOC-Ducaton van 1728 Holland (met ruiter naar rechts!) in NGC PR64 werd in januari 2019 voor $336,000 geveild bij Heritage Auctions in hun New York Sale! Het exemplaar dat nu geveild wordt, is eveneens van 1728, maar het betreft hier geen Holland (RRR vlgs Scholten), maar West-Friesland (UNICUM volgens Scholten). Scholten geeft geen toelichting op de betekenis van de RRR maar we mogen er vanuit gaan dat hij ca 5-10 exemplaren bekend bedoelde. Naast de afslagen van 1728 zijn ook gouden afslagen van Hollandse Ducatons bekend van 1732 en 1733. Het tot op heden enig bekende exemplaar van een gouden Ducaton van WEST-FRIESLAND (van alle jaartallen!) bevindt zich in de collectie van het Teylers museum in Haarlem en is afkomstig uit de collectie Enschedé. Deze spectaculaire vondst is dus het tweede bekende West-Friese stuk en het ons enig bekende exemplaar in de vrije markt. Wij verwachten dat bieders uit de gehele wereld deze eenmalige kans zullen grijpen om een uniek stuk als deze te bemachtigen!

Wereld Record voor een Nederlandse munt in mei 2017

Een Deventer munt uit 1640 is vanmiddag bij een veiling van de Heritage Auctions Europe (MPO) voor 160.000 euro verkocht. Dat is volgens HAE een nieuw wereldrecord omdat nog nooit zoveel geld is neergeteld voor een Nederlandse munt.
De geveilde munt is het enige, bekende exemplaar van een zogenaamde 'portugalozer'. Dat is een gouden dukaat die de stad Deventer in 1640 heeft geslagen.

"Voor het maken van deze munten had de Staten-Generaal geen toestemming gegeven", zegt een woordvoerder van HAE. "Toen werd ontdekt dat deze munten alsnog in het geheim werden geslagen, werd de productie vrijwel direct verboden."

Daarom zijn er maar weinig exemplaren van de munt gemaakt. Heritage Auctions Europe kon niet zeggen wie de portugalozer heeft gekocht.

Het vorige recordbedrag dat voor een Nederlandse munt werd betaald, dateert van vorig jaar. Een zilveren gulden uit 1867 werd toen op een veiling afgehamerd op circa 105.000 euro.

Omschrijving van de munt:

Tienvoudige cruzado (tienvoudige dukaat) of Portugalozer z.j. (1640) (HPM De04 / Delm.- / CNM- / Fb.-) Voorzijde: Wapenschild van Deventer omringd met afwisselende wapentjes van Deventer en het Oversticht in Portugese stijl, het geheel gekroond binnen een parelcirkel met dubbele tekstring ‘ME VIGILANTE FLORET DAVENTRIA’, mmt. lelie en binnen de cirkel ‘VALORIS PORTUGALLICI’ (met de waarde van een portugalozer). Keerzijde: kruis binnen parelcirkel met daarbuiten ‘IN CHRISTO CRUCIFIXO SALUS NOSTRA’. In NGC slab MS61 / UNC / RRRR van de grootste zeldzaamheid, enig bekende exemplaar. \n\nIn 1628 veroverde Piet Hein de zilvervloot in de baai van Matanzas in Cuba. De enorme buitgemaakte rijkdommen konden gebruikt worden in de strijd tegen de Spanjaarden, zo werd onder meer het beleg en de daarop volgende verovering van ’s-Hertogenbosch deels gefinancierd door de verovering van de zilvervloot, zonder twijfel een belangrijk keerpunt in de tachtigjarige oorlog. De West-Indische Compagnie (WIC) had nu ook voldoende financiële middelen om de koloniën van Spanje en Portugal aan te pakken. Bij een grootscheepse aanval met 67 schepen en 7000 manschappen onder leiding van Hendrick Lonck en kolonel Diederick van Waerdenburgh werd in 1630 een groot gebied in het noorden van Brazilië rond de stad Recife (Pernambuco) veroverd op de Portugezen. De Nederlanders introduceerden onder andere godsdienstvrijheid en na de aanstelling van Johan Maurits van Nassau-Siegen als gouverneur van Nederlands Brazilië werd ook de vrijhandel weer geïntroduceerd, een belangrijk gegeven voor een gebied dat erg belangrijk was vanwege de suikerhandel. Er zijn diverse artikelen en publicaties verschenen over het gebruik van gouden munten en in het bijzonder de ‘portuguez’ of portugalozer in Brazilië (zie het artikel van António M. Trigueros in The Numismatist van April 2016, het artikel van Marcel van der Beek in de Beeldenaar nr.3 van 2017 en het 8-pagina’s tellende artikel eveneens van Trigueros in Muntkoerier nr.4 van 2017). Uit deze en andere artikelen blijkt dat het in Nederland rond 1640 het gerucht ging dat de Portugese tienvoudige cruzado in Brazilië circuleerde tegen een koers van 75 gulden terwijl de munt slechts 50 gulden aan goud bevatte. Als gevolg van deze kennis werden portugalozers in Amsterdam al voor 60 tot 61 gulden opgekocht. Het is dan ook geen verrassing dat al dan niet onder het mom van het produceren van ‘eerpenningen’ de steden Zwolle en Deventer deze winstgevende munten begonnen te produceren. Toen de Nederlandse overheid lucht kreeg van deze dubieuze praktijken werd de verdere muntslag al in 1641 verboden. In deze korte tijd heeft de Deventer muntmeester naar eigen zeggen 10 à 20 stukken geproduceerd, in Amsterdam werd melding gemaakt van 20 à 30 Deventer portugalozers die verscheept waren naar Brazilië. Een precieze oplage is niet meer te achterhalen, wel is duidelijk dat er nooit sprake geweest is van een massaproductie. Het feit dat de munten kennelijk toch niet zo makkelijk op een koers van 75 gulden uitgegeven konden worden in Pernambuco dan eerder aangenomen gecombineerd met het verbod op verdere productie resulteert uiteindelijk in een zeer beperkte oplage. Al decennia lang wordt het beroemde exemplaar uit de collectie van Marques da Costa beschouwd als het enig overgebleven exemplaar van de illustere Deventer Portugalozers. De munt uit deze collectie staat o.a. met foto beschreven in het boekje ‘moeda dos descobrimentos prestígio de Portugal no mundo’ uit 1983 (DIT EXEMPLAAR). Wij zijn dan ook trots en vereerd dat we deze zwaarste gouden circulatiemunt die Nederland ooit geslagen heeft mogen aanbieden in onze veiling. Het vaststellen van een taxatiewaarde is een grote uitdaging. Feit is dat ‘gewone’ Portugese Portugalozers meer dan € 100.000,- kunnen opbrengen in mooie kwaliteit. Deze Deventer portugalozer is niet alleen vele malen zeldzamer maar bovendien in ongecirculeerde staat (MS61). We verwachten stevige belangstelling uit de gehele wereld voor deze spectaculaire munt, zeker gezien de relatief lage startprijs.